Ä°leride teri kokmasın diye yeni doÄŸan bebeÄŸi tuzlu su ile yıkamak, sarılık olmasın diye sarı giydirmek, göbek kordonunu evde saklamak, gözü tok olsun diye yarı kırkında yumurta ve soÄŸan dağıtmak, çocuÄŸun ilk tırnağının baba tarafından kesilmesi ve nazar deÄŸmesin diye türlü ÅŸeyler yapmak...

 Bir kısmı kültür tarihinin güzel birer unsuru olsa da birçok gelenek bebeklerin saÄŸlığını tehlikeye atıyor.

Bebeklere dair o kadar çok geleneÄŸimiz var ki...Kültür tarihinin birer öÄŸesi olan bu geleneklerin birçoÄŸu bebek saÄŸlığını olumsuz etkiliyor. ÇoÄŸunluÄŸu din ile baÄŸdaÅŸtırılan bu geleneklere ilahiyatçılar temkinli yaklaşıyor. Prof. Dr. Nebi Bozkurt, çocuklar için nazar deÄŸmesin, ömrü uzun olsun, zeki olsun, bahtı açık olsun diye yapılan birçok davranışın Ä°slam diniyle ilgisi olmadığını söylüyor. Prof. Dr. Nejat Narlı ise birçok âdetin bebek saÄŸlığını olumsuz etkilediÄŸini vurguluyor. Çukurova Üniversitesi Hastanesi Çocuk SaÄŸlığı bölümü hocası Narlı, bu konudan oldukça muzdarip. Çünkü "ileride kokmasın" diye tuzlandığı için birçok bebeÄŸin ölümüne tanık olmuÅŸ. Tuzlama, bebeklerin sıvı kaybetmesine ve hatta beyin kanaması geçirmesine sebep oluyormuÅŸ.

Bir baÅŸka yaygın inanış ise sarı giydirilirse çocukların sarılık olmayacağı. Sarı giydirmekten medet umulduÄŸu için bebekler doktora geç götürülüyor. Geç kalınması çoÄŸu zaman tedavisi imkansız kalıcı hasarlara sebep oluyor. Narlı, bu yanlış kabulün deÄŸiÅŸmesi gerektiÄŸini söylüyor.

Narlı bu duruma ÅŸöyle bir açıklama getiriyor: "Eskiden çocukların önemli bir kısmı yenidoÄŸan döneminde daha bir ayına gelmeden kaybediliyordu. Ä°ÅŸte insanlar ölümlere ve yenidoÄŸan dönemindeki hastalıklara karşı yüzyıllardır kendilerine göre mücadele yöntemleri geliÅŸtirmiÅŸ, ÅŸifa aramış. Ama artık tıbbî yöntemler geliÅŸti. Bebek ölümleri azaldı. Bu batıl inanışları bırakmaları gerekiyor." Sanıldığının aksine bu gelenekler sırf Anadolu’da uygulanmıyor. Åžehirde yaÅŸayanlar, üst gelir seviyesindekiler, hatta üniversite bitirmiÅŸ olanlar bile adettendir deyip batıl inançlardan medet umuyor.

Dinle bir alakası yok

BebeÄŸin göbeÄŸini topraÄŸa gömmemek, sırtı saÄŸlam olsun, ömrü uzun olsun diye sırtını un çuvalına dayamak ve saçını unlamak, gözü tok olsun diye yarı kırkında yumurta ve soÄŸan dağıtmak, çocuÄŸun ilk tırnağının baba tarafından kesilmesi, bebeÄŸe atleti ters giydirilirse nazar deÄŸmeyeceÄŸini düÅŸünmek, bebek beÅŸiÄŸini boÅŸken sallamamak gibi inanışların birçoÄŸu Ä°slam diniyle iliÅŸkilendiriliyor. Hadis bilimci Prof. Dr. Nebi Bozkurt, bunların dinle ilgisinin olmadığını söylüyor. Bozkurt, böyle düÅŸünülmesinin sebebinin Müslüman toplumlarda tüm referanslarını Ä°slam’dan almak isteÄŸi olduÄŸunu düÅŸünüyor.

Yaygın olan geleneklerden biri olan tahnik (YenidoÄŸan bebeÄŸin damağına tatlı bir ÅŸeyler, özellikle hurma sürmek) aslında bir sünnet. Ä°mam Malik’in El-Muvatta eserinde Hz. Peygamber’in yeni doÄŸan bir bebeÄŸin aÄŸzına hurma sürdüÄŸünü yazıyor. Bozkurt sahih kaynaklarda geçmeyen ve Ä°slam dinine atfedilen birçok geleneÄŸin hurafeden ibaret olduÄŸunu söylüyor. BebeÄŸin başına soÄŸan koymak, doÄŸumun 20. gününde soÄŸan dağıtmak gibi. Bunların ayırımının iyi yapılması gerektiÄŸini belirtiyor.

Din psikoloÄŸu Prof. Dr. Ali Köse ise birçok geleneÄŸi bir kalemde silmenin çok doÄŸru olmadığını düÅŸünüyor. Çünkü rasyonellik adına reddettiÄŸimiz birçok ÅŸeyin sonradan doÄŸru olduÄŸunun fark edildiÄŸini vurguluyor. Köse, birçok geleneÄŸin ise yanlış algılama ve aktarma sebebiyle farklı ÅŸekiller aldığını ifade ediyor.

(Zaman)